بهار دل‌ها؛ جشن مهربانی در مدرسه‌ها

به روزهای پایانی سال نزدیک می‌شویم و ایام عید نوروز فرا می‌رسد. هوا کم‌کم بوی بهار می‌گیرد. ویترین مغازه‌ها پر شده از لباس‌های رنگارنگ و کیف و کفش‌های نو و این صحنه‌ها دل هر بچه‌ای را به شوق می‌آورد که عید را با یک لباس تازه شروع کند.اما در همین روزهای پایانی سال هستند دانش‌آموزانی که با وجود دل پر از آرزو، توان خرید لباس نو را ندارند و این مسئله می‌تواند برایشان غمی پنهان باشد. قصه این روزهای برخی مدرسه‌ها همین است؛ بچه‌هایی که چشمشان به ویترین مغازه‌هاست، اما می‌دانند در خانه خبری از خرید عید نیست.
اینجاست که جشن نیکوکاری در مدرسه‌ها معنا پیدا می‌کند. این جشن یک مراسم رسمی وخشک نیست بلکه آیینی خودجوش و پر از محبت است که دانش‌آموزان خودشان آن را به راه می‌اندازند.آنهایی که توانایی دارندبی‌ هیچ ادعا هیاهو دست دوستانشان را می‌گیرند. گاهی یک لباس نو می‌خرند و ناشناس هدیه می‌دهند، گاهی پول تو جیبی‌شان را درپاکتی می‌گذارند و گاهی با یک یادداشت ساده می‌نویسند:«دوستت دارم و خوشحالم که کنارتم.» همین کارهای کوچک، دنیایی از محبت را در دل مدرسه جاری می‌کند.
کارشناسان آموزشی و روانشناسان می‌گویند این حرکت‌های خودجوش ارزش تربیتی بالایی دارد به شرط آنکه طوری انجام شود که هیچ دانش‌آموزی احساس کوچکی یا شرمندگی نکند.کمک باید مانند یک هدیه از طرف دوست باشد، نه یک عمل خیر که طرف مقابل را خجل کند. وقتی کمک با ظرافت و بدون منت انجام شود هم به دانش‌آموز دهنده شخصیت می‌دهد و هم به دانش‌آموز گیرنده می‌فهماند که در این دنیا تنها نیست. این همان تربیت اجتماعی اصیلی است که در کتاب‌ها پیدا نمی‌شود، بلکه در دل مهربانی بچه‌ها معنا می‌گیرد.
دراین میان برخی مدیران مدارس ایده تازه‌ای به ذهنشان رسیده است. آنها از همین حالا، یعنی چند هفته مانده به عید، دست به کار می‌شوند و با کمک انجمن اولیا و مربیان، پویشی به راه می‌اندازند با نام «بهارانه مهربانی» یا «همکلاسی مهربان». در این پویش از دانش‌آموزان و خانواده‌هایشان خواسته می‌شود لباس‌های نو یا نونوار، کیف و کفش، نوشت‌افزار و حتی شیرینی را به مدرسه بیاورند. همه این کمک‌ها جمع‌آوری می‌شود تا در روزهای پایانی سال، بدون سروصدا و به صورت محترمانه به دست دانش‌آموزانی برسد که نیاز دارند.
اما نکته مهم اینجاست که چطور این کمک‌ها را به دست بچه‌ها برسانیم که خجالت نکشند و احساس بدی پیدا نکنند. شاید اسم «دیوار مهربانی» را شنیده باشیداما برخی بچه‌ها ممکن است خجالت بکشند از روی دیوار چیزی بردارند.به همین دلیل روش‌های بهتری هم وجود دارد. مثلاً می‌توان چند صندوق زیبا در جای خلوت مدرسه گذاشت و دانش‌آموزان کمک‌هایشان را داخل آن بیندازند. بعد دانش‌آموزانی که نیازدارند بدون اینکه کسی ببیند، مراجعه کنند و آنچه لازم دارند بردارند. این روش کاملاً ناشناس است و هیچ کس از ماجرا خبردار نمی‌شود.
راه دیگر این است که چند کیف یا کیسه در کلاس‌ها بگذارند و بچه‌ها کمک‌هایشان را داخل آن بریزند. بعد معلم‌ها یا چند دانش‌آموز معتمد، آن کیسه‌ها را ناشناس روی میز یا داخل کمد دانش‌آموز مورد نظر بگذارند. انگار یک همسفر ناشناس برایش هدیه فرستاده است. روش دیگر اینکه کمک‌ها را داخل پاکت‌های دربسته بگذارند و روی هر پاکت یک رمز بنویسند. دانش‌آموزانی که نیاز دارند از قبل یک رمز گرفته‌اند و در زمان معین می‌آیند و پاکت خودشان را بدون سروصدا برمی‌دارند.
همچنین می‌توان یک ایستگاه نقاشی و پیام‌های محبت‌آمیز راه انداخت. دانش‌آموزان روی کاغذهای رنگی نقاشی می‌کشند و پیام‌های قشنگ می‌نویسند و همراه یک کمک کوچک مثل جوراب، کفش، کیف یا کتاب داستان، داخل یک باکس می‌اندازند. بعد معلم‌ها این هدایا را دسته‌بندی می‌کنند و ناشناس به دانش‌آموزان می‌رسانند. یک ایده دیگر هم این است که مدرسه یک اتاق تمیز و مرتب را به «بانک امانات عید» تبدیل کند. همه کمک‌ها در این اتاق چیده می‌شود و دانش‌آموزانی که نیاز دارند با معرفی محرمانه مشاور، می‌آیند و با آرامش خاطر وسایل مورد نیاز خود را انتخاب می‌کنند.
هدف همه این روش‌ها یک چیز است: اینکه دانش‌آموز نیازمند نه تنها خجالت نکشد، بلکه با لبخند رضایت و دلخوشی به استقبال عید برود. مهم این است که هیچ کس احساس نکند به او ترحم شده یا نگاه خاصی به او می‌شود. مهم این است که کرامت انسانی همه حفظ شود.
و اما از نگاه اینجانب که این گزارش را می‌نویسم این صحنه‌های زیبا در مدرسه‌ها به ما یادآوری می‌کند که مهربانی و دستگیری از همدیگر به زمان و مکان خاصی نیاز ندارد. اما چه خوب که در آستانه بهار، این مهرورزی رنگ و بوی تازه‌ای می‌گیرد. بیایید کاری کنیم که هیچ دانش‌آموزی در هیچ جای این کشور با دلتنگی نداشتن یک لباس ساده، عید را شروع نکند.